Μαθητές και μαθήτριες της προσχολικής βαθμίδας των Εκπαιδευτηρίων Νέα Παιδεία συνάντησαν την άνοιξη στη θάλασσα. Όχι μόνο για να έρθουν σε επαφή με τη φύση, αλλά και για να συμμετάσχουν σε μια δράση περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, μέσα από τον καθαρισμό της παραλίας της Γλυφάδας.
Η επίσκεψη αυτή, έγινε αφορμή για έναν ουσιαστικό προβληματισμό: Τι συμβαίνει όταν πετάμε σκουπίδια στη θάλασσα; Πού καταλήγουν τα πλαστικά, τα καπάκια, οι συσκευασίες, τα καλαμάκια και όλα εκείνα τα μικρά αντικείμενα που συχνά μοιάζουν ασήμαντα; Ποιες είναι οι συνέπειες για τα ψάρια, τα θαλάσσια ζώα, τα πουλιά, αλλά και για εμάς τους ίδιους;
Πριν και κατά τη διάρκεια της δράσης, διαβάσαμε αποσπάσματα από το βιβλίο «Το χάος που δημιουργήσαμε» της Michelle Lord που μιλάει με τρόπο απλό, άμεσο και βαθιά συγκινητικό για τα σκουπίδια που καταλήγουν στη θάλασσα και για την αλυσίδα των συνεπειών που μπορεί να προκαλέσει ακόμη και ένα μικρό κομμάτι πλαστικού.Μέσα από την ιστορία, τα παιδιά είδαν πώς η ανθρώπινη δραστηριότητα επηρεάζει το θαλάσσιο περιβάλλον: ψάρια που κολυμπούν ανάμεσα σε σκουπίδια, ζώα που κινδυνεύουν από πλαστικά και δίχτυα, ακτές που επιβαρύνονται από απορρίμματα. Οι εικόνες του βιβλίου λειτούργησαν σαν αφορμή για παρατήρηση, ερωτήσεις και σκέψη. Τα παιδιά αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα όχι μέσα από μεγάλες εξηγήσεις, αλλά μέσα από εικόνες που τα αγγίζουν και τα κάνουν να σταθούν, να κοιτάξουν και να αναρωτηθούν.
Το σημαντικό, όμως, είναι ότι με τα παιδιά συζητήσαμε και τη δύναμη που έχει η συλλογική δράση. Όπως συμβαίνει και στο βιβλίο όταν μια κοινότητα ανθρώπων ενώνεται για να καθαρίσει την παραλία και να φροντίσει τη θάλασσα γίνονται θαύματα. Αυτό ακριβώς βίωσαν και τα παιδιά: Το ότι δεν μένουμε απλοί θεατές στο πρόβλημα αλλά με τρόπους που μπορούμε να συμμετέχουμε στη λύση.
Ο καθαρισμός της παραλίας έδωσε στα παιδιά την ευκαιρία να παρατηρήσουν από κοντά το περιβάλλον, να ξεχωρίσουν τι ανήκει στη φύση και τι όχι, να αναγνωρίσουν αντικείμενα της καθημερινότητάς μας που συχνά καταλήγουν εκεί όπου δεν πρέπει. Καπάκια, πλαστικά μπουκάλια, συσκευασίες τροφίμων και άλλα απορρίμματα έγιναν αφορμή για σκέψη: πώς βρέθηκαν εδώ; Θα μπορούσαμε να τα είχαμε αποφύγει; Τι μπορούμε να κάνουμε στο σχολείο, στο σπίτι ή στην επόμενη βόλτα μας;
Στόχος των εκπαιδευτικών δεν ήταν να μάθουν στα παιδιά απλώς «να μην πετάνε σκουπίδια» αλλά να συνδέουν τις πράξεις τους με τον κόσμο γύρω τους. Να καταλαβαίνουν πως η φροντίδα του περιβάλλοντος ξεκινά από μικρές καθημερινές επιλογές. Να νιώθουν ότι η φύση δεν είναι κάτι μακρινό ή αφηρημένο, αλλά ένας ζωντανός χώρος στον οποίο ανήκουμε, παίζουμε, αναπνέουμε, ξεκουραζόμαστε και μεγαλώνουμε.
Οι βιωματικές δράσεις δίνουν στους μαθητές μας την αίσθηση ότι μπορούν να κάνουν κάτι χρήσιμο, ότι η φωνή και η δράση τους έχουν σημασία. Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας έχουν συχνά έναν αυθόρμητο και καθαρό τρόπο να προσεγγίζουν τα μεγάλα ζητήματα. Όταν καταλάβουν ότι κάτι βλάπτει τη φύση, θέλουν να το πουν, να το διορθώσουν, να το μοιραστούν. Και αυτή η διάθεση είναι πολύτιμη.
Παράλληλα, η επαφή με την παραλία λειτούργησε και ως εμπειρία σύνδεσης με τη φύση. Τα παιδιά περπάτησαν στα βότσαλα, παρατήρησαν το τοπίο, ένιωσαν τον αέρα, άκουσαν τη θάλασσα. Γιατί για να θελήσει ένα παιδί να προστατεύσει τη φύση, χρειάζεται πρώτα να τη γνωρίσει, να τη χαρεί, να τη νιώσει δική του. Προστατεύουμε πιο εύκολα ό,τι αγαπάμε.
Και φυσικά, η μέρα δεν ήταν αφιερωμένη μόνο στον καθαρισμό. Στο τέλος έμεινε χρόνος για παιχνίδι και πικ νικ. Κι αυτό είχε τη δική του σημασία. Η παραλία δεν παρουσιάστηκε μόνο ως ένας χώρος με προβλήματα, αλλά και ως ένας τόπος χαράς, συνάντησης, ελευθερίας και απόλαυσης. Ένας τόπος που αξίζει να φροντίζουμε ακριβώς επειδή θέλουμε να μπορούμε να επιστρέφουμε σε αυτόν, να παίζουμε, να μοιραζόμαστε στιγμές και να δημιουργούμε αναμνήσεις.
Η δράση αυτή μας υπενθύμισε πως η περιβαλλοντική εκπαίδευση δεν χρειάζεται να ξεκινά με δύσκολες έννοιες. Μπορεί να ξεκινήσει με ένα βιβλίο, μια ερώτηση, ένα ζευγάρι γάντια, μια σακούλα για σκουπίδια, μια βόλτα στην ακτή. Μπορεί να ξεκινήσει από την προσχολική ηλικία, μέσα από την εμπειρία, το παιχνίδι και τη συνεργασία.
H φροντίδα της θάλασσας είναι μια στάση ζωής που καλλιεργείται από νωρίς, με μικρές πράξεις που αφήνουν μεγάλο αποτύπωμα. Και εκεί, στην ανοιξιάτικη παραλία, τα παιδιά έκαναν ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα: είδαν το πρόβλημα, έδρασαν μαζί και ανακάλυψαν πως η φύση μάς χρειάζεται όπως τη χρειαζόμαστε κι εμείς.
